Sahih, Hasen, Zayıf ve Uydurma Hadis Nedir?
Hadis âlimleri, Hz. Peygamber'e nispet edilen rivayetleri senet (aktaranlar zinciri) ve metin açısından inceleyerek derecelendirmiştir. Başlıca dereceler sahih, hasen, zayıf ve mevzûdur (uydurma).
Sahih hadis
Senedi kesintisiz olan, her râvisi güvenilir ve sağlam hafızalı olan, aykırılık ve gizli kusur taşımayan hadistir. Buhârî ve Müslim'in Sahih'leri, sahih hadislerin en güvenilir kaynakları kabul edilir.
Hasen hadis
Sahih hadisin şartlarını taşımakla birlikte râvilerinden birinin hafızası biraz daha zayıf olan hadistir. Hasen hadis de delil olarak kullanılır; bu yüzden "makbul" hadisler arasında sayılır.
Zayıf hadis
Sahih ve hasen hadisin şartlarından birini veya birkaçını taşımayan hadistir. Zayıf hadisler hüküm koymada delil olarak kullanılmaz; bazı âlimler, çok zayıf olmamak şartıyla fazilet konularında kullanılabileceğini söylemiştir.
Mevzu (uydurma) hadis
Hz. Peygamber'e yalan olarak isnat edilen sözdür. Hz. Peygamber kendisi adına yalan söylemeyi şiddetle yasaklamıştır (Buhârî, İlim 38). Mevzu bir sözü hadis diye nakletmek, uydurma olduğunu belirtmeden caiz değildir.
Bir sözün hadis olup olmadığı nasıl anlaşılır?
Sözün hangi hadis kitabında, hangi bölümde geçtiği sorulmalıdır. Kaynağı gösterilmeyen "hadis"lere ihtiyatla yaklaşılmalıdır. Diyanet'in Hadislerle İslam eseri, TDV İslam Ansiklopedisi ve klasik mevzuat kitapları güvenilir başvuru kaynaklarıdır. Hadis kontrol bölümümüzde halk arasında yaygın sözlerin kaynaklarını ve hükümlerini bulabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Zayıf hadis uydurma demek mi?
Hayır. Zayıf hadis, senedinde bir kusur bulunan ama yalan olduğu tespit edilmemiş rivayettir. Uydurma hadis ise Hz. Peygamber'e ait olmadığı bilinen sözdür.
Kütüb-i Sitte nedir?
Buhârî, Müslim, Ebû Dâvûd, Tirmizî, Nesâî ve İbn Mâce'nin hadis kitaplarına verilen addır.